Örgütsel Vatandaşlık Nedir?
Örgütsel Vatandaşlık Kavramı
Örgütsel vatandaşlık, çalışanların işyeri ile ilgili görevlerinin ötesinde ek işler yapmaları ve kuruluşlarına daha fazla katkıda bulunmalarıdır. Bu, bir çalışanın kendi çıkarlarının ötesinde örgütüne sadakat göstermesi ve örgütün ihtiyaçlarına duyarlılık göstermesi anlamına gelir.
Örgütsel vatandaşlık, çalışanların işyerindeki davranışlarını belirleyen bir dizi faktöre bağlıdır. Bunlar, kuruluşun kültürü, liderlik tarzı, çalışanların işlerine olan bağlılığı ve iş tatmini gibi faktörlerdir. İyi bir örgüt kültürü, çalışanların işyerindeki davranışlarını olumlu yönde etkiler. Yöneticilerin liderlik tarzı, çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışlarını teşvik etmek veya engellemek için kullanabilecekleri güçlü bir araçtır. Yöneticiler, çalışanların ihtiyaçlarını karşılayarak onları motive ederek örgütsel vatandaşlık davranışlarını artırabilirler.
Örgütsel vatandaşlık davranışları, birçok farklı şekilde ortaya çıkabilir. Örneğin, bir çalışanın iş arkadaşlarına yardım etmesi, ek işler yapması, örgütün etkinliğini arttırmak için yeni fikirler sunması veya işyerindeki olumsuz davranışları düzeltmek için inisiyatif alması gibi eylemler bu kapsamdadır. Bu davranışlar, bir çalışanın kuruluşuna olan sadakatini ve ona olan bağlılığını gösterir. Aynı zamanda bu davranışlar bir kuruluşun performansını olumlu yönde etkileyebilir. İyi örgütsel vatandaşlık davranışları sergileyen çalışanlar, daha fazla özveriyle çalışır, daha az işten ayrılır ve kuruluşa daha fazla sadakat gösterir. Böylece, örgütsel vatandaşlık davranışları, bir kuruluşun başarısında kritik bir faktördür.
Sonuç olarak kavram, bir çalışanın örgütüne sadakat göstermesi ve örgütün ihtiyaçlarına duyarlılık göstermesi anlamına gelir. Bu davranışlar, kuruluşun performansını arttırabilir ve çalışanların iş tatmini ve motivasyonunu yükseltebilir. Bu nedenle, yöneticilerin örgütsel vatandaşlık davranışlarını teşvik etmek için uygun stratejiler kullanmaları önemlidir.
Önde Gelen Örgütsel Vatandaşlık Çalışmaları
- Organ’ın Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Modeli: Organ (1988), örgütsel vatandaşlık davranışını 5 boyutlu bir modelde ele almıştır. Bu boyutlar sırasıyla, altruizm (başkalarına yardım etme), nezaket (saygılı ve profesyonel davranış), sporcu davranışı (ek iş yapma), vicdanlılık (kurallara uyma) ve sivil davranış (kuruluşun dışındaki topluma katkı sağlama) olarak tanımlanmıştır.
- Podsakoff ve Mackenzie’nin Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Ölçeği: Podsakoff ve Mackenzie (1994), örgütsel vatandaşlık davranışını ölçmek için ölçek geliştirmişlerdir. Bu ölçeğin amacı, çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışlarına yönelik gözlemlerinin nesnel bir şekilde ölçülmesidir.
- Bolino ve Turnley’in Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Yaklaşımı: Bolino ve Turnley (1999), örgütsel vatandaşlık davranışını bir yaklaşım olarak ele almışlardır. Bu yaklaşım, örgütsel vatandaşlık davranışının üç boyutunu tanımlamaktadır: bağlılık (kuruluşa sadakat), yaratıcılık (yeni fikirler sunma) ve sorumluluk (işin ötesine geçme).
- Farh, Podsakoff ve Organ’ın Çin’deki Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Çalışması: Farh, Podsakoff ve Organ (1990), Çin’deki örgütsel vatandaşlık davranışını incelemişlerdir. Bu çalışma, örgütsel vatandaşlık davranışının kültürel faktörlerden etkilendiğini göstermektedir.
